Ureum is de belangrijkste stikstofhoudende metaboliet van het katabolisme van eiwitten. Het wordt, via de ureum-cyclus, gesynthetiseerd in de lever vertrekkende van ammoniak, dat vrijkomt bij de afbraak van aminozuren. Ureum wordt voornamelijk door de nier uitgescheiden. Een beperkte hoeveelheid ureum wordt eveneens verwijderd via het zweet of via bacteriële degradatie in de darm.
De bepaling van ureum is de meest verspreide test voor de evaluatie van de nierfunctie. De test wordt frequent gebruikt in combinatie met de bepaling van creatinine voor de differentiële diagnose van prerenale hyperuremie (o.a. hartdecompensatie, waterdepletie, toename van proteïnen katabolisme), renale hyperuremie (glomerulonefritis, chronische nefritis, polycysteuze nier, nefrosclerose, tubulaire necrosis) en postrenale hyperuremie (obstructies van het urinekanaal).
Een transiënte stijging van de ureum-concentratie wordt vastgesteld bij een verhoogde eiwit-inname. Afwijkende waarden komen eveneens voor bij leveraandoeningen.